Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Coğrafya Öğretmenliği Ana Bilim Dalı tarafından, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki üniversitelerin iş birliğiyle 11 ili kapsayan kapsamlı bir saha araştırması gerçekleştirildi.
11-18 Mayıs 2026 tarihleri arasında düzenlenen arazi çalışmasına akademisyenler ile coğrafya ve sosyal bilgiler öğretmen adayları katıldı. Çalışma kapsamında bölgenin fiziki ve beşeri coğrafya özellikleri yerinde incelenirken, öğretmen adaylarına uygulamalı eğitim imkanı sunuldu.
Kuzeydoğu Anadolu’da Coğrafya Saha Çalışması
Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Coğrafya Öğretmenliği Ana Bilim Dalı öncülüğünde gerçekleştirilen proje, akademik iş birliği ve saha temelli eğitim anlayışıyla yürütüldü.
Arazi çalışması, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Coğrafya Öğretmenliği Ana Bilim Dalı öğretim üyeleri Prof. Dr. Ali Balcı, Dr. Öğr. Üyesi Salih Yıldırım ve Arş. Gör. Yusuf Mert Üstün koordinasyonunda gerçekleştirildi.
Çalışmaya ayrıca aynı fakültenin Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalından Arş. Gör. Hamit Çalışkan ile Trakya Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalından Arş. Gör. Ertuğrul Alper Kurban da katıldı.
11 İlde Fiziki ve Beşeri Coğrafya İncelemesi
Araştırma kapsamında Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı, Erzurum ve Erzincan’da fiziki ve beşeri coğrafyaya ilişkin incelemeler yapıldı.
Akademisyenler ve öğretmen adaylarından oluşan ekip, saha çalışmaları boyunca bölgenin doğal yapısını, yer şekillerini, ekolojik özelliklerini, şehirleşme süreçlerini, turizm faaliyetlerini ve ekonomik potansiyelini yerinde değerlendirdi.
Bu yönüyle çalışma, yalnızca teorik bilgi aktarımıyla sınırlı kalmadı; katılımcıların coğrafi olayları doğrudan gözlemleyerek analiz etmesine imkan sağladı.
Göksu Travertenleri ve Mavi Göl’de Jeomorfolojik İnceleme
Saha araştırması kapsamında ekip, Göksu Travertenleri ve Mavi Göl’de jeomorfolojik oluşumları inceledi. Bölgedeki doğal oluşumların meydana geliş süreçleri, arazi yapısı ve coğrafi özellikleri öğretmen adaylarına uygulamalı olarak aktarıldı.
Araştırma ekibi ayrıca Sümela Manastırı çevresi ile ladin ormanlarının ekolojik yapısını da değerlendirdi. Bu alanlarda doğal çevre, bitki örtüsü, arazi kullanımı ve insan etkisi birlikte ele alındı.
Uzungöl ve Ayder Yaylası’nda Turizm Etkileri Analiz Edildi
Arazi çalışmaları kapsamında Uzungöl ve Ayder Yaylası çevresindeki turizm faaliyetlerinin mekansal etkileri ile yapılaşma süreçleri de analiz edildi.
Özellikle son yıllarda turizm hareketliliğiyle öne çıkan bu bölgelerde, doğal çevre ile insan faaliyetleri arasındaki ilişki incelendi. Katılımcılar, turizmin coğrafi alan üzerindeki etkilerini gözlemleme fırsatı buldu.
Kars ve Iğdır’da Şehir Yapısı ve Ekonomik Potansiyel Ele Alındı
Kars’ta Rus döneminden günümüze uzanan ızgara planlı şehir yapısını inceleyen ekip, kentin tarihsel şehirleşme dokusu ve mekansal gelişim süreci üzerine değerlendirmelerde bulundu.
Iğdır’daki Tuzluca Tuz Mağaraları’nda ise kaya tuzu oluşumu ve bölgenin ekonomik potansiyeline ilişkin gözlemler yapıldı. Tuz mağaralarının doğal yapısı, oluşum süreci ve bölge ekonomisine katkı sağlayabilecek yönleri saha çalışması kapsamında ele alındı.
Erzincan’da Girlevik Şelalesi’nin Jeolojik Yapısı İncelendi
Çalışmanın son duraklarından biri de Erzincan oldu. Ekip, Erzincan’da Girlevik Şelalesi bölgesinin jeolojik yapısını yerel akademisyenlerin katkılarıyla inceledi.
Girlevik Şelalesi çevresinde yapılan gözlemlerde bölgenin jeolojik özellikleri, su kaynakları ve doğal oluşumları değerlendirildi. Yerel akademisyenlerin rehberliğiyle gerçekleştirilen incelemeler, öğretmen adaylarına bölgenin coğrafi yapısını yerinde tanıma imkanı sundu.
Akademisyenlerden Bölgenin Coğrafi Yapısına Rehberlik
Arazi çalışmaları boyunca farklı üniversitelerden akademisyenler de ekibe rehberlik etti. Akademisyenler, bölgenin coğrafi, jeolojik ve sosyoekonomik yapısına ilişkin katılımcılara bilgi verdi.
Bu katkılar sayesinde saha araştırması, disiplinler arası bir eğitim ortamına dönüştü. Öğretmen adayları, farklı bölgelerdeki doğal ve beşeri coğrafya unsurlarını karşılaştırmalı olarak değerlendirme fırsatı buldu.
Prof. Dr. Ali Balcı: Coğrafyanın Laboratuvarı Doğadır
Prof. Dr. Ali Balcı, saha çalışmalarının coğrafya eğitiminin temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.
Coğrafyanın yalnızca sınıf ortamında öğretilemeyeceğini ifade eden Balcı, “Arazi çalışmaları coğrafya eğitimi için en temel ve vazgeçilmez metodolojidir. Doğa, şehirler, ormanlar, vadiler, sanayi ve turizm alanları coğrafyanın laboratuvarıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
Öğretmen Adaylarına Uygulamalı Harita ve Klimatoloji Eğitimi
Program kapsamında öğretmen adayları için uygulamalı harita çalışmaları, yön bulma etkinlikleri ile klimatolojik analiz ve grafik çizim uygulamaları da gerçekleştirildi.
Arazi çalışması, öğretmen adaylarının mesleki gelişimine katkı sunarken, coğrafya eğitiminde uygulamalı öğrenmenin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’nde 11 ili kapsayan bu kapsamlı saha araştırması, akademik iş birliği, yerinde gözlem ve uygulamalı eğitim açısından önemli bir çalışma olarak değerlendirildi.